Medicinska kozmetika
Pod pojmom medicinska kozmetika podrazumjevaju se preparati koji se koriste kako za njegu tako i u terapiji oboljenja kože. Riječ je o veoma širokoj grupi proizvoda koje se mogu pronaći jedino u apoteci, a preporuku dobiti jedino od ljekara ili farmaceuta.
Podjela se može izvšiti prema namjeni preparata i to na:
- za njegu normalne kože
- za njegu problematičnog tipa kože
- u terapijske svrhe.
Takođe podjela se može izvšiti i prema strukturi preparata:
- rastvori
- losioni
- suspenzije
- polučvrsti (masti, kremovi, gelovi, paste)
- šamponi
- praškovi i paste
Biljna ulja njeguju i hrane kožu, koriste se sama ili u kombinaciji sa etarskim uljem i najbolja su hladna prešana i nerafinisana koja su postupkom izrade zadržala svoja ljekovita dejstva. To su:
Avokado: koristi se kod ožiljaka, strija, za regeneraciju kože.
Bademovo ulje: za suhu, osjetljivu kožu sklonu svrabežu i iritacijama, a takođe i za njegu dječije kože.
Bršljanovo ulje: protiv celulita.
Ulje crnog kima: osim uticaja na imunološki sistem, njegovo pozitivno djelovanje na kožu se ispoljava kod ekcema, psorijaze, opekotina, te umiruje i regeneriše kožu.
Kantarion: lokalno djeluje na strije, kod ožiljaka, opekotina, upale živaca i mišića, kod reume i upaljenih vena.
Lješnjak: brzoupijajuće ulje, koristi se kod proširenih vena i popucalih kapilara.
Maslinovo ulje: za dehidriranu, upaljenu i osjetljivu kožu, spriječava nastanak strija.
Neven: podstiče regeneraciju stanica i zarastanje rana i ožiljaka, protivupalno djelovanje, koristi se kod hemoroida.
Ulje noćurka: reguliše lučenje masnoće i vlaži kožu, te se takođe koristi kod ekcema.
Ulje oraha: kod ekcema i peruti.
Pšenične klice: ima veliki sadržaj E vitamina; koristi se u terapiji ekcema, bora, strija, suhe, oštećene i ispucale kože.
Ricinusovo ulje: zaštita kose i njega kože; za obnavljanje vlasišta, ali i za zaštitu i vlagu kože.
Sezamovo ulje: kod svih stanja kože, upalnih procesa, protiv celulita, proširenih vena.
Shea maslac: ima široku upotrebu, kod suhe i zrele kože, u preparatima za njegu usana i ruku.
Etarska ulja se ne smiju koristiti nerazrijeđena, jer mogu dovesti do oštećenja kože. Uglavnom se mogu miješati sa biljnim uljima i ugrađivati u preparate za spoljnu upotrebu, ali u dozvoljenoj koncentraciji.
Sintetska jedinjenja imaju uglavnom terapijsko djelovanje, a uvode se u terapiju isključivo uz preporuku ljekara ili farmaceuta. Neki od njih su:
Peroksidi: benzoilperoksid, uvodi se u terapiju akni; prilikom njegovog djelovanja koža postaje osjetljivija na uticaj sunca,tako da je preko dana neophodno koristiti visok zaštitni faktor.
Eritromicin, klindamicin: u poslednje vrijeme hloramfenikol: uglavnom u obliku losiona za čišćenje kože i to u terapiji liječenja akni (samo uz preporuku ljekara).
Azelatna kiselina: antimikrobno djelovanje, u obliku kreme za liječenje akni.
Antimikotici (nistatin, klotrimazol) u obliku masti, krema, rastvora, praškova, šampona koriste se za liječenje kožnih gljivica, seboreičnog dermatitisa, peruti.
Salicilna kiselina je keratolitik, otklanja odumrle stanice kože i samim tim omogućava dublji ulazak supstanci u kožu; redukuje mitisere i komedone.
Glikolna kiselina povećava proizvodnju kolagena i ispunjava sitne bore i nepravilnosti. Djeluje na upalne procese u koži, te se koristi kod akni i hiperpigmentacijskih mrlja. Trudnice i doilje je ne smiju upotrebljavati kao, niti osobe koje su osjetljive.
UV filteri su neophodni radi zaštite kože i organizma od štetnog djelovanja sunčevih zraka. Mogu se pronaći kao losioni, kreme, gelovi, emulzije i pjene.
Ihtiol (girodal) ima jak miris na naftno ulje, bogat je fosforom, sumporom i ribljim uljima.
Pojačava cirkulaciju krvi u koži i koristi se u terapiji rosacee, psorijaze i akni, ali sa njegovom primjenom teba pripaziti jer može izazvati nadražaj.
Vitamini A, C i E, zatim dekspantenol su veoma važni sastojci u kremama posebno oštećene kože. Učestvuju u epitelizaciji kože, učvršćuju i spriječavaju njeno starenje. Urea se ugrađuje u preparate za vlaženje kože, za zarastanje rana, te za izuzetno suhu kožu. Hijaluronska kiselina je postala neizbježan sastojak krema sa anti-age efektom, sastavni je dio vezivnog tkiva, spriječava isušivanje i zadržava vlagu.
Rastvori sadržavaju jednu ili više ljekovitih supstanci rastvorenih u odgovarajućem rastvaraču (alkohol, glicerol, ulja) kao obloge, rastvor za ispiranje, ali i u obliku sprejeva.
Kreme se sastoje od masne i vodene faze, preporučuju se za njegu normalne, ali i suhe kože; pogodnije su od masti, jer se lakše nanose i razmazuju na koži.
Masti posjeduju jednu fazu u podlozi u kojoj se ljekovite supstance mogu suspendovati. Preporučuju se za tretman izuzetno suhe kože.
Gelovi se lako nanose, ispiriraju i stvaraju prijatan osjećaj hlađenja tokom isparavanja.
Emulzije su oblik krema, ali sa manjim sadržajem masne komponente; iz tog razloga se upotrebljavaju u njezi i terapiji masne kože. U poslednje vrijeme se izrađuju preparati bez masnoće, kao i kreme gelovi u tretmanima masne kože.
Šamponi su tečni ili polučvrsti namjenjeni za kožu, poslije čijeg djelovanja se vrši ispiranje.
Praškovi i paste sadrže čvrste supstance, u visokom procentu (paste) ili samo njih (prašak). Koriste se kod lezija, ekcema i psorijaze, ali i za spriječavanje kontakta između dvije površine.
Bez obzira o kom problemu kože je riječ i da li je potrebna uobičajenja njega kože, jako je bitno da se uspostavi pravilna terapija. Čak i ako nam ponekad izgleda beznačajno biranje kreme za lice, kupke za tijelo ili nekog losiona, možemo pogriješiti i dovesti naš organizam do stresa. Zato je veoma bitan savjet stručnih i edukovanih osoba, pogotovo kada je riječ o medicinskoj kozmetici.
